1 Kasım'dan itibaren Türkiye'de sosyal medya platformları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek. Kural yeni, herkesin kafasında soru var ve dolandırıcılar tam olarak böyle anları sever. Bu hafta Hürriyet'e konuşan siber güvenlik uzmanı Osman Demircan, düzenleme etrafında dönebilecek sahte mesajları tek tek sıraladı. Ensonhaber de benzer bir uyarı yayımladı.
Hemen söyleyelim: Hürriyet'in haberine göre şu an ortada yaşanmış büyük bir saldırı dalgası yok. Bilinen oltalama yöntemlerinin bu yeni konuya uyarlanması bekleniyor. Biz de bu yüzden mesaj daha telefonuna düşmeden, gerçeğin nasıl işlediğini ve sahtesinin nasıl görüneceğini anlatmak istedik.
Düzenleme gerçekte ne diyor?
Önce resmî tarafı netleştirelim, çünkü sahte mesajı ayırt etmenin en kolay yolu doğrusunu bilmek.
- Yönetmeliğin adı "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik". 10 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı hazırladı.
- 1 Kasım'dan itibaren Türkiye'den erişilen yerli ve yabancı platformlar 15 yaş altına hizmet veremeyecek. 15 ile 18 yaş arasındakilere ise ayrı kurallarla çalışan bir hizmet sunulacak.
- Yaş, e-Devlet üzerinden üretilen bir "yaş doğrulama belirteci" ile kanıtlanıyor. Bu belirteci sen oluşturuyorsun ve platforma yüklüyorsun. Haberlere göre belirteç doğum tarihini göstermiyor, yalnızca 15 ve 18 yaş sınırlarının aşılıp aşılmadığını söylüyor.
- Daha önce açılmış hesaplar için doğrulama süresi 31 Mart 2027'ye kadar. Yani 1 Kasım sabahı herkesin hesabı birden kapanmayacak.
- Yaşı 15'in altında çıkan hesaplar, kullanıcıya bilgi verilerek kapatılacak. Buna itiraz için platformların ücretsiz bir yol sunması gerekiyor.
Euronews'in aktardığına göre 15 ile 18 yaş arasındaki hesaplar varsayılan olarak gizli olacak, bu hesaplarda canlı yayın ve kişiselleştirilmiş reklam olmayacak. Ebeveynler kullanım süresi sınırı koymak ya da ücretli üyeliklere izin vermek gibi ayarları yönetebilecek. Bunların hepsi platformun kendi içinde işleyen şeyler. Dışarıdan bir site, bir "danışman" ya da bir ödeme gerektirmiyor.
Bu beş maddeyi aklında tut. Aşağıdaki mesajların neredeyse hepsi bunlardan en az biriyle çelişiyor.
Gelebilecek sahte mesajlar
Demircan'ın Hürriyet'te sıraladığı kalıplar üç gruba ayrılıyor. Hepsinde aynı amaç var: seni acele ettirip bir bağlantıya tıklatmak.
Süre baskısı yapan mesajlar
Şuna benzer bir SMS, e-posta ya da DM düşünebilirsin:
Hesabınız yaş sınırına takıldı. Yaşınızı doğrulamak için son 24 saat. Aksi halde fotoğraflarınız ve mesajlarınız kalıcı olarak silinecek: [link]
Ya da "Ebeveyn onayı bekleniyor", "Kapatma işlemine itiraz etmek için başvurun" gibi başlıklar. Mevcut hesaplar için süre Mart 2027'ye kadar uzanırken "son 24 saat" demek başlı başına bir işaret. Panik, dolandırıcının en işine yarayan duygu.
"Biz hallederiz" diyen hizmetler
İkinci grup daha sinsi, çünkü yardım gibi görünüyor:
- "Hesabınızı kapatılmaktan kurtarıyoruz"
- "Yaş doğrulamasını sizin yerinize yapıyoruz"
- "Küçük bir ücretle hesabınızı yeniden açıyoruz"
Yaş doğrulamasını senin yerine yapacak bir aracı yok. Belirteç senin e-Devlet girişinle üretiliyor. Bunu "yapacağını" söyleyen biri ya ücreti alıp kaybolur ya da e-Devlet şifreni ister. İkincisi çok daha tehlikeli, çünkü e-Devlet şifresiyle adına başka işlemler de yapılabilir.
Uygulama kılığında tuzaklar
Üçüncü grup doğrudan bir dosya indirtmeye çalışıyor. Gençlere "yasağı aşan uygulama", ailelere "zorunlu ebeveyn kontrol programı" adıyla sunulabilir. Telefonuna mağaza dışından yüklenen böyle bir uygulama mesajlarını okuyabilir, bankadan gelen SMS'leri görebilir.
Haberlerde anlatılan ebeveyn kontrolleri, platformların kendi hesap ayarları içinde sunması beklenen araçlar. Ayrıca indirmen gereken "zorunlu" bir program yok.
Sahte olduğunu nasıl anlarsın?
Mesaj ne kadar düzgün görünürse görünsün, aşağıdakilerden biri varsa durman yeterli:
- Bağlantı istiyor. Gerçek bir bildirim gelse bile doğrulamayı mesajdaki linkten yapmak zorunda değilsin. Instagram'ı, TikTok'u ya da hangi platformsa onu doğrudan aç, bildirimlere ve hesap ayarlarına oradan bak.
- e-Devlet şifresi, SMS kodu ya da kart bilgisi istiyor. Demircan bunu açıkça söylüyor: e-Devlet şifresini hiçbir platform, hiçbir "doğrulama görevlisi", hatta e-Devlet çalışanları bile isteyemez. e-Devlet'e yalnızca resmî uygulamadan ya da adresi tarayıcıya kendin yazarak gir.
- Para istiyor. Yaş doğrulaması ücretli bir işlem olarak anlatılmıyor. "Hesap açma ücreti", "işlem bedeli", "itiraz harcı" gibi her talep şüpheli.
- Dosya indirtmek istiyor. APK, "kurulum dosyası" ya da mağaza dışı bir indirme bağlantısı geldiyse açma.
- Kimlik fotoğrafı istiyor. Kimliğinin ön ve arka yüzünü bir linkten yükletmeye çalışan sayfa, o fotoğrafları başka işler için kullanabilir.
Bir de şunu bil: mesajda kurum logosu olması, düzgün Türkçe yazılması, adınla hitap edilmesi ya da tanıdık bir göndericiden gelmesi güven kanıtı değil. Hürriyet'teki uyarı da tam bu noktanın altını çiziyor.
Diyelim ki çocuğunun telefonuna "Hesabın 15 yaş sınırına takıldı, itiraz için tıkla" yazan bir DM geldi. Çocuğa linke dokunmamasını söyle, uygulamayı birlikte açın ve hesap ayarlarında gerçekten bir uyarı olup olmadığına bakın. Uygulamada hiçbir şey yoksa o DM sahtedir.
Aileler için kısa not
Bu düzenleme en çok anne babaları tedirgin ediyor, dolandırıcılar da en çok onları hedefleyecek gibi görünüyor. "Çocuğunuzun hesabı kapatılacak, ebeveyn onayı için tıklayın" türü bir mesaj, çocuğunun hesabını korumak isteyen birine çok inandırıcı gelebilir.
Evde bir kural koy: yaş doğrulamasıyla ilgili her işlemi birlikte, uygulamanın kendi ekranından ve e-Devlet'in resmî uygulamasından yapacaksınız. Telefona gelen hiçbir linke bu konuda güvenmeyeceksiniz. Çocuğun da bir mesaj aldığında önce sana göstermesini bilsin.
Kod paylaşma konusunda da aynı mantık geçerli. WhatsApp'ta gelen 6 haneli kodu isteyen mesajlar nasıl çalışıyorsa, "doğrulama kodunu bize ilet" diyen sahte destek mesajları da öyle çalışıyor. Daha önce WhatsApp'ta 6 haneli kod tuzağını ayrıca anlatmıştık.
Linke tıkladıysan ya da bilgi verdiysen
Hürriyet'te önerilen ilk dakika adımları şöyle:
- Açılan sayfayı kapat, bağlantıya tekrar tıklama. Bir dosya indirdiysen cihazı internetten ayır.
- Kart bilgisi girdiysen bankanı başka bir cihazdan, kartın arkasındaki resmî numaradan ara ve kartı kapattır.
- e-Devlet şifreni, sosyal medya ve e-posta şifrelerini temiz bir cihazdan değiştir. İki adımlı doğrulamayı aç.
- Mesajların ve ekran görüntülerinin kopyasını sakla. Panikle telefonu fabrika ayarlarına döndürme, delil kaybolur.
- Zararlı bağlantıyı siberguvenlik.gov.tr üzerinden bildirebilirsin. Para kaybettiysen, şantaja uğradıysan ya da hesabın ele geçirildiyse elindeki delillerle polise, jandarmaya veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvur.
Sana gelen bağlantıdan ya da numaradan emin değilsen, açmadan önce kontrol sayfamıza yapıştırıp bakabilirsin. Gördüğün sahte mesajı başkaları da almasın diye ihbar formundan bize iletmen de işe yarar.