Instagram'da bir ayna, bir sallanan sandalye ya da on bir parçalık bir banyo takımı görüyorsun. Fotoğraflar temiz, fiyat makul, profilde binlerce takipçi var. Mesaj atıyorsun, hemen dönüyorlar. Sonra şu cümle geliyor: "Kapıda ödememiz yok, havale ile çalışıyoruz."
Bu yazıda, son aylarda şikâyet sitelerinde en sık karşılaştığımız akışı adım adım anlatıyoruz. Amacımız kimseyi her Instagram satıcısından şüphelenir hale getirmek değil. Dürüst satıcıların çoğu bu kontrollerden rahatça geçer. Geçemeyenler de genellikle aynı yerlerde takılır.
Şikâyetlerde tekrar eden senaryo
Eylül 2026'da şikâyet platformlarında Instagram mağazalarıyla ilgili onlarca şikâyeti tek tek okuduk. Ürün değişse de hikâye neredeyse hep aynı ilerliyor:
- Reklam ya da keşfet sayfasında ucuz ve şık bir ürün çıkıyor. Ev dekorasyonu, mutfak takımları, mobilya ve kozmetik başı çekiyor.
- Sipariş WhatsApp'a taşınıyor. Instagram'daki konuşma kısa kesiliyor.
- Kapıda ödeme ya da kredi kartı seçeneği "geçici olarak" yok. Ödeme bir şahıs IBAN'ına isteniyor. IBAN sahibinin adı mağazanın adıyla ilgisiz.
- Para gönderildikten sonra ikinci bir talep geliyor: "kargo sigortası", "yanlış hesaba yatırdınız, iade için tekrar gönderin" ya da "iade kodu".
- Ürün gelmiyor, sorunca önce oyalama, sonra engelleme.
Bazı şikâyetlerde aynı mağaza için her müşteriye farklı bir isimde IBAN gönderildiği görülüyor. Bazılarında hesap kapanıp birkaç gün sonra çok benzer bir adla yeniden açılıyor. Bu iki işaret tek başına bile ciddi.
Ödeme yapmadan önce 5 dakikalık kontrol
Aşağıdakilerin hepsini yapmak beş dakikanı almaz. Para gönderdikten sonra geri almaya çalışmak ise haftalar sürebilir.
1. "Bu hesap hakkında" ekranına bak
Instagram'da profildeki üç noktaya dokunup Bu hesap hakkında bölümünü aç. Hesabın ne zaman açıldığını ve kaç kez kullanıcı adı değiştirdiğini burada görürsün. Üç ay önce açılmış ama "10 yıllık tecrübe" yazan, ya da son bir yılda dört kez ad değiştirmiş bir hesap, sana bir şey söylüyor.
2. Yorumlara ve etiketlenen fotoğraflara bak
Gerçek müşterisi olan mağazanın, müşterilerin kendi çektiği fotoğraflarda etiketlendiği gönderiler olur. Yorumları kapalı bir satış hesabı ya da yalnızca "harika ürün 😍" yazan, profili boş hesaplardan oluşan yorumlar iyi işaret değil. Takipçi sayısı çok yüksek ama gönderi başına beğeni çok düşükse takipçiler büyük ihtimalle satın alınmıştır.
3. IBAN'daki ismi mağazanın adıyla karşılaştır
Şirket gibi görünen bir mağazanın ödemeyi şahıs hesabına istemesi her zaman dolandırıcılık demek değil. Küçük işletmeler bazen kendi hesaplarını kullanır. Ama mağaza adı ile IBAN sahibi tamamen ilgisizse, ya da sana gönderilen IBAN'daki isim konuşma sırasında değişiyorsa dur.
4. Kapıda ödeme ya da kartla ödeme iste
Bu en güçlü testtir. Dürüst bir satıcı, kapıda ödeme istemene "olur ama +50 TL" der, ya da kartla ödeme linki gönderir. "Kesinlikle sadece havale" diye ısrar edilmesi, üstüne "stok bitiyor, acele edin" baskısı eklenmesi kötü bir kombinasyon.
5. Satıcıyı adıyla şikâyet sitelerinde ara
Mağaza adını ve kullanıcı adını tırnak içinde arat. Tek bir kötü yorum her işletmenin başına gelebilir. Ama kısa sürede, birbirinden bağımsız onlarca kişinin "ödeme yaptım, ürün gelmedi, engellendim" diye yazdığı bir hesap varsa cevabın orada.
Faydex bu konuda ne yapıyor?
Şikâyet platformlarında çok sayıda bağımsız şikâyet biriken Instagram hesaplarını düzenli olarak takip ediyoruz. Bir hesap hakkında son 180 günde en az beş farklı kişiden benzer şikâyet varsa, o hesabı Faydex'te kontrol ettiğinde bunu görürsün. Sonuç kartında "dolandırıcı" yazmayız. Kaç şikâyet olduğunu ve en son ne zaman yazıldığını gösteririz. Kararı yine sen verirsin, ama bilgiyle verirsin.
Kullanımı basit. Kontrol sayfasına satıcının @kullanıcı adını, sana gönderilen IBAN'ı ya da WhatsApp numarasını yapıştır. Telegram'ı tercih ediyorsan aynısını @FaydexBot'a da gönderebilirsin.
Ödemeyi yaptıysan
Paniğe kapılma ama beklemede kalma da. İlk saatler önemli.
- Bankanı hemen ara. Dolandırıcılık bildiriminde bulun ve işleme itiraz et. Ne kadar erken ararsan, bankanın karşı hesaba ulaşıp parayı durdurma ihtimali o kadar artar; bunun garantisi yok ama denemeye değer.
- Hiçbir yazışmayı silme. Ekran görüntülerini, dekontu, satıcının profil linkini ve sana gönderilen IBAN'ı bir yere kaydet. Hesap kapanırsa elinde bunlar kalır.
- "İade için tekrar ödeme" isteğine asla uyma. İlk ödemeden sonra gelen her yeni para talebi, kaybını büyütmenin bir yoludur.
- Savcılığa ya da polise başvur. Dekontu, ekran görüntülerini ve satıcının bilgilerini yanında götür; dolandırıcılık şikâyetleri siber suçlarla ilgilenen birimlere yönlendirilir.
- Satıcıyı bildir. Instagram'da hesabı şikâyet et. IBAN'ı ve kullanıcı adını Faydex'e de bildir. Bir sonraki kişi o hesabı kontrol ettiğinde uyarıyı görsün.
Kısacası
Instagram'dan alışveriş yapmak riskli değil. Riskli olan, kimin olduğunu bilmediğin birine, geri dönüşü olmayan bir yöntemle para göndermek. Kapıda ya da kartla ödeme seçeneği, hesabın geçmişi ve IBAN'daki isim çoğu zaman cevabı verir. Emin olamadığında ödemeyi bir saat ertele ve kontrol et. Gerçek bir satıcı seni bir saat bekler.